Czy życie może istnieć na księżycach Jowisza i Saturna? Analiza potencjału Enceladusa i Europy.

Tak, życie może istnieć na księżycach Jowisza i Saturna, a dowody wskazują na to, że warunki do jego powstania są tam bardziej obiecujące niż myśleliśmy jeszcze dekadę temu. Przede wszystkim, mówimy o Europie, księżycu Jowisza, oraz Enceladusie, lodowym świecie krążącym wokół Saturna. To właśnie one są naszymi głównymi kandydatami w poszukiwaniu życia pozaziemskiego w Układzie Słonecznym, poza Ziemią.

Tajemnice Lodowych Oceanów

Klucz do potencjalnego istnienia życia na tych ciałach niebieskich tkwi w istnieniu oceanów ciekłej wody pod ich grubymi, lodowymi skorupami. Europa, z jej gładką, przypominającą pęknięcia powierzchnią, ukrywa ogromny, słony ocean, szacowany na objętość większą niż wszystkie oceany Ziemi razem wzięte. NASA od dawna snuje plany misji, które mogłyby się dowiercić do tej wody, analizując jej skład chemiczny. Mamy tam ciepło geotermalne, energia pływowa od Jowisza zapewnia odpowiednią temperaturę, a nawet występują tam sole. Brzmi znajomo? Tak, podobne warunki panują na dnie ziemskich oceanów, gdzie prosperuje życie w tzw. kominy hydrotermalne.

Enceladus jest jeszcze bardziej fascynujący. Misja Cassini-Huygens dostarczyła nam niezbitych dowodów na istnienie gejzerów wyrzucających z jego południowego bieguna cząsteczki wody, lodu, soli i związków organicznych. To właśnie te pióropusze wodne są dla nas oknem na podpowierzchniowy ocean. Możemy wlecieć w te strumienie i analizować skład bez konieczności wiercenia się przez kilkanaście kilometrów lodu. To dla mnie, z moim doświadczeniem, absolutny hit, jakiego nie przewidzieliśmy kilkanaście lat temu. Nie ma tam wulkanizmu, ale jest coś innego – zimne źródła, które mogą być równie skuteczne w tworzeniu życia.

Kluczowe składniki dla życia

Aby życie mogło powstać i przetrwać, potrzebujemy kilku podstawowych elementów:

• Woda w stanie ciekłym: To podstawa. Bez niej żadne znane nam procesy życiowe nie zachodzą. Oba księżyce mają ją w obfitości.
• Źródło energii: Na Ziemi jest to głównie energia słoneczna lub geotermalna. Na Europie i Enceladusie energia pływowa od macierzystych planet (Jowisza i Saturna) oraz potencjalne procesy chemiczne w dnie oceanu odgrywają kluczową rolę.
• Związki organiczne: Budulce życia, takie jak węgiel, wodór, azot, tlen, fosfor i siarka. Cassini wykryła je w pióropuszach Enceladusa, a modele wskazują na ich obecność również na Europie.

Wyzwania i Nadzieje

Oczywiście, czeka nas jeszcze w cholerę pracy badawczej. Zrozumienie dokładnej chemii tych oceanów, potencjalnych źródeł pożywienia dla mikroorganizmów i istnienia stabilnych warunków przez miliardy lat to zadania dla przyszłych misji. Ale nawet jeśli nie znajdziemy rozwiniętych form życia, odkrycie nawet mikroorganizmów na księżycach Jowisza lub Saturna byłoby jednym z największych odkryć w historii ludzkości. To dowód, że życie nie jest unikalne dla Ziemi.

Co dalej? Potrzebujemy odważnych misji. Misji, które nie boją się zimna i pustki kosmosu. Potrzebujemy orbiterów wyposażonych w zaawansowane spektrometry, lądowników, a być może nawet małych łodzi podwodnych, które zanurzą się w te lodowe głębiny. To nie są łatwe zadania, ani tanie. Ale stawka jest astronomiczna. To nasze największe nadzieje na odpowiedź na pytanie: czy jesteśmy sami?

Najczęstsze pytania

Czy na Europie są kominy hydrotermalne?

Modele naukowe i dane z sond kosmicznych sugerują, że tak, Europa posiada kominy hydrotermalne na dnie swojego oceanu, które mogłyby dostarczać energię i składniki odżywcze dla życia.

Co jest w pióropuszach Enceladusa?

W pióropuszach Enceladusa wykryto wodę, sole, związki organiczne, a także cząsteczki krzemianów, co może świadczyć o aktywności hydrotermalnej na dnie oceanu.